جستجو

تبلیغات


    تبلیغات شما در اینجا

خلیج فارس در سفرنامه­های دوره فتحعلی شاه قاجار

    خلیج فارس در سفرنامه­های دوره فتحعلی شاه قاجار
    امین تریان

    چکیده

    تاریخ­نگاری جدید خود را نیازمند انواع منابع می­داند. یکی از این دسته منابع مورد نیاز، به‌ویژه برای پژوهش در تاریخ اجتماعی، سفرنامه­ها هستند که از طریق آن­ها می­توان به اطلاعات ارزشمندی دست یافت. با توجه به این­که ایران از دوره­ی صفویه با سیل سفیران و سفرنامه­های آنان روبروست- امری که در روزگار قاجار به اوج خود می­رسد- این سفرنامه­ها را می­توان به عنوان یک منبع بسیار مهم برای مطالعه­ی تاریخ این دوران مورد توجه قرار داد. از آن­جا ­که تاکنون اثری درخور درباره­ی وضعیت خلیج فارس و شهرهای ساحلی آن در دوره­ی فتحعلی­شاه قاجار با استفاده از سفرنامه­های این دوره نوشته نشده است، مقاله­­ی حاضر در پی آن است تا سیمای خلیج فارس را در دوره­ی فتحعلی‌شاه قاجار در آینه­ی این سفرنامه­ها نشان دهد. در نگارش این مقاله از سفرنامه­های اولیویه، ژوبر، گاردان، تانکوانی، دروویل، ملکم، وارینگ، جونز، موریه، اوزلی، کینیر، فریزر، ولف، باکینگهام، کونولی، بارنز و دوکوتزوبوئه استفاده شده است.

    واژه­های کلیدی: خلیج فارس، سفرنامه­های انگلیسی­، تجارت دریایی

    درآمد

    خلیج فارس به واسطه­ی موقعیت ممتاز جغرافیایی خود چهارراه شرق و غرب، گذرگاه و محل برخورد بسیاری از اقوام و ملل دنیای قدیم بوده است و به علت همسایگی با کشورهای نسبتاً مهم و داشتن منابع ثروت چه در روزگار کهن و چه در روزگار کنونی، همواره مورد توجه بوده است؛ در واقع بسیار بوده­اند آنانی که خواسته­اند بر آن تسلط پیدا کنند.

    خلیج فارس در دوره­ی فتحعلی­شاه قاجار (۱۲۱۲-۱۲۵۰ هـ.ق / ۱۷۹۷-۱۸۳۴ م.) با پدیده­ی دزدان دریایی قواسم و ناامنی ناشی از راهزنی آنان روبروست؛ دزدانی که محل سکونت­شان در ساحل عمان از راس­المسندم تا پایه­ی شبه جزیره­ی قطر امتداد داشت و دو مرکز اصلی آن­ها در راس‌الخیمه و شارجه قرار داشت[۱]. این دزدان ارتباطات بازرگانی را در خلیج فارس دچار مشکل کرده بودند و این باعث شد تا انگلیسی­ها که دارای ارتباطات بازرگانی با این منطقه بودند در سال ۱۲۲۱ هـ.ق / ۱۸۰۶ م. و با کمک نیروهای مسقطی به جنگ دزدان دریایی قواسم بروند و پس از پیروزی با آنان قرارداد صلح امضا کنند. اما دزدان دریایی قواسم به این قرارداد پایبند نماندند و به راهزنی ادامه دادند. از آن­جا که ایران درگیر جنگ با روسیه بود درصدد تنبیه دزدان دریایی برنیامد در نتیجه انگلیسی­ها در ۱۲۳۵ هـ.ق / ۱۸۱۹ م. با حسینعلی میرزا فرمانفرما، والی فارس قراردادی امضا کردند که تا هنگامی که دولت ایران امکانات تامین امنیت و حفاظت از خلیج فارس را ندارد، این مسئولیت را به انگلستان واگذار کند. پس از امضای این قرارداد نیروهای مشترک کمپانی هند شرقی، نیروهای دریایی انگلیسی و امیر مسقط سواحل راس­الخیمه و شارجه را مورد حمله قرار دادند و دزدان دریایی را نابود کردند[۲]. در سال ۱۲۳۶ هـ.ق / ۱۸۲۰ م. و پس از امضای «قرارداد صلح عمومی» با شیخ­نشینان خلیج فارس، انگلستان راس­الخیمه را در اختیار گرفت و در آن­جا نیروهایی را مستقر کرد. بخشی دیگر از ناوگان نظامی آنان نیز در باسعیدو در منتهی­الیه غرب جزیره­ی قشم و نیز جزیره­ی هنگام مستقر شده و به گشت­زنی در آب­های خلیج فارس پرداختند. البته انگلیسی­ها دو سال بعد به علت مخالفت دولت ایران مجبور شدند جزیره­ی قشم را تخلیه کنند[۳].


    این مطلب تا کنون 21 بار بازدید شده است.
    ارسال شده در تاریخ دوشنبه 28 بهمن 1392
    منبع
    برچسب ها : خلیج ,فارس ,دریایی ,دزدان ,سفرنامه­های ,قاجار ,خلیج فارس ,دزدان دریایی ,دریایی قواسم ,ارتباطات بازرگانی ,دولت ایران ,دزدان دریایی قواسم ,دوره­ی ,
    خلیج فارس در سفرنامه­های دوره فتحعلی شاه قاجار

تبلیغات


    Ads

پربازدیدترین مطالب

آمار امروز یکشنبه 10 ارديبهشت 1396

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر